ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ `ਚ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਉਲਝਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ‘ਆਕਾਸ਼’ ਵੀ ਮਿਥਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ `ਤੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਸੁਰਗ-ਨਰਕ, ਜਮਲੋਕ, ਧਰਮ ਰਾਜ, ਇੰਦ੍ਰਪੁਰੀ, ਦੇਵਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ, ਸ਼ਿਵ ਪੁਰੀ, ਬਿਸ਼ਨ ਲੋਕ, ਪਿਤ੍ਰ ਲੋਕ, ਕਾਮਧੇਨੂੰ, ਕਲਪ ਬਿਰਖ, ਅਪਸ੍ਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੀ ਜਾਲ ਵਿਛਾਏ। ਜਦਕਿ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਛਡਕੇ ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਮੰਗਲ ਤੀਕ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਰਸਤੇ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਸੁਰਗ-ਨਰਕ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਆਦਿ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਹੈ ਹੀ ਕਪੋਲ ਕਲਪਣਾ ਤਾਂ ਮਿਲੇਗਾ ਕਿਥੋਂ? ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਮੇਂ ਚੌੜੇ ਪੈਂਡੇ ਵੀ ਦਸ ਕੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਨਾਸਮਝੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲਿਆ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ “ਨਾਨਕ ਏਵ ਨ ਜਾਪਈ ਕਿਥੈ ਜਾਇ ਸਮਾਹਿ” ਭਾਵ ਇਹੋ ਜਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਮੂਲ ਹਨ।
