ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਸੂਝੈ ਨਹੀ ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ ॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਕਿਉ ਨ ਭਜੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥੪॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਆਖ– ਹੇ ਝੱਲੇ ਮਨੁੱਖ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਭਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? (ਵੇਖ, ਤੂੰ ਹੁਣ) ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ (ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਅਜੇ ਭੀ ਇਹ) ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਕਿ ਮੌਤ (ਸਿਰ ਤੇ) ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।4।
ਵਿਆਖਿਆ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਸਲੋਕ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ 1426) ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੋਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ, “ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਸੂਝੈ ਨਹੀ ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ,” ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। “ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। “ਸੂਝੈ ਨਹੀ” ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੱਚਾਈ—ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਾਸਵੰਤਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ—ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। “ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ” ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ (ਕਾਲ) ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਪੰਕਤੀ, “ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਕਿਉ ਨ ਭਜੈ ਭਗਵਾਨੁ,” ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ “ਨਰ ਬਾਵਰੇ” (ਹੇ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ) ਸੰਬੋਧਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ? ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮ ਵਿੱਚ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਡਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸਵਾਲ: ਕੀ ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੀਮਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਸਾਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਸਾਰਥਕ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ!
