ਭਗਦੜ ਨਹੀਂ ਮਚੀ- ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੰਗਣ ਸਮੇਂ ਦਰਬਾਰ `ਚ ਸਨਾਟਾ ਛਾ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਸੰਗਤਾਂ `ਚ ਭਗਦੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀ ਨਾਸਮਝੀ ਹਨ। ਚੇਤੇ ਰਹੇ! ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ, ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਸਿਰ ਮੰਗੇ ਹੀ ਪੰਜ ਤੀਕ ਸਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੋਰ ਸਿਰ ਮੰਗੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਭੇਟ ਕਰਣੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕੀਤੇ। ਕਾਸ਼! ਅਸਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਸਣਾ ਕੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਹੀ ਝੱਗੜਿਆਂ `ਚ ਉਲਝ ਗਏ। ਇਮਿਤਿਹਾਨ ਦਾ ਮੱਤਲਬ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ `ਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਦੂਜਾ ਇਥੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਜਾਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਵੀ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਚਾਰ ਜੰਗਾ ਲੜੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰੇ ਹੀ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਵਿਸਾਖੀ 1699 ਤੀਕ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਵੀ ਲਗਭਗ ਜੰਗਾਂ ਲੜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਿਰ ਮੰਗਣ `ਤੇਂ ਭੱਗਦੜ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਤਮਤਾ ਬਾਰੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਕਪੋਲ ਕਲਪਣਾ ਹੀ ਹਨ।
