ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਹ ਤੋ ਕਉ ਦੀਓ ਤਾਂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਨ ਕੀਨ ॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਅਬ ਕਿਉ ਡੋਲਤ ਦੀਨ ॥੭॥
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਆਖ– ਹੇ ਝੱਲੇ ਮਨੁੱਖ! ਜਿਸ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਹ ਪਾਇਆ। ਫਿਰ ਹੁਣ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਘਬਰਾਇਆ ਕਿਉਂ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ (ਭਾਵ, ਉਸ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਣਾ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਹੀ) ।7।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਸਲੋਕ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ 1426) ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਲੋਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤੀ, “ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਹ ਤੋ ਕਉ ਦੀਓ ਤਾਂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਨ ਕੀਨ,” ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਨ (ਸਰੀਰ) ਅਤੇ ਧਨ (ਸੰਪਤੀ) ਵਰਗੀਆਂ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ (ਨੇਹੁ) ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ, ਮਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਦੂਜੀ ਪੰਕਤੀ, “ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਅਬ ਕਿਉ ਡੋਲਤ ਦੀਨ,” ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ “ਨਰ ਬਾਵਰੇ” (ਹੇ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ) ਸੰਬੋਧਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ (ਡੋਲਤ ਦੀਨ) ਕਿਉਂ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸਵਾਲ: ਕੀ ਅਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਸਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਸੱਚੇ ਸੁਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰੋ!
