ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਕਾਲ, ਚੇਚਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਅਤੇ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1597 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਭਿਅੰਕਰ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਉਪਰੰਤ ਚੇਚਕ ਫੁੱਟ ਪਈ। ਗਲੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣਦੇ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਇਕਲੋਤੇ ਡੇੜ੍ਹ ਸਾਲ ਦੇ ਸਪੁਤ੍ਰ (ਗੁਰੂ) ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੌਰ

ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ- ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 19 ਜੂਨ ਸੰਨ 1589 ਨੂੰ ਮਉ ਪਿੰਡ ਤਹਿਸੀਲ-ਫਿਲੌਰ ਜਿ਼ਲਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁਤ੍ਰੀ (ਮਾਤਾ) ਗੰਗਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਦ 19 ਜੂਨ ਸੰਨ 1595 ਨੂੰ ਵਡਾਲੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਪਜੀ ਦੇ ਇਕਲੋਤੇ ਸਪੁਤ੍ਰ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਾਇਮੀ  ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅਰੰਭ ‘ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੱਕ’ ਵਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੰੁ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅਪਣੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਲਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ’ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖਕੇ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੇ ਬਣ ਰਹੇ

ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਰਤੇ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਆਪ ਮਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਬੇਅੰਤ ਇਸ਼ਟਾਂ-ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਲਟ, ‘ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ’ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਰਤੇ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਲਾਹ

ਪ੍ਰਿਥੀਚੰਦ ਦੀਆਂ ਘਿਨਾਉਣੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ ਕਾ ਚੱਕ’ ਵਸਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਵੱੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਕਿਿਤਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੰੁ ਸਦਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ਹਰੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਨੇ ਸਨ। ਮਸੰਦਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ-ਕਾਰ ਭੇਟਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਪਾਸ ਹੀ ਸੀ। ‘ਖਿਿਸਆਣੀ ਬਿਲੀ ਖੰਭਾ ਨੋਚੇ’ ਦੇ ਅਖਾਣ ਅਨੁਸਾਰ,

ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਆਗਮਨ- ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ ਸੰਨ 1563 ਮੁਤਾਬਿਕ 19 ਵੈਸਾਖ ਸੰਮਤ 1620 ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ) ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਪੁਤ੍ਰ ਸਨ। ਆਪਜੀ ਦੇ