ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ਾਂਲੋਧੀ ਖਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਦ ਵਿਚ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਅ, ਲਗਾਤਾਰ ਗੁਰੂਦਰਬਾਰ ਵਲ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਗੁਰੂਦਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਹ ਵੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੱਜੇ ਪਰ ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂਦਰ ਦੇ ਪੱਕੇ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾਭਗਤ ਬਾਣੀ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੀਕ ਦਾ ਬਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਬਾਣੀ ਰਚਨਾ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਅਪਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਲ 6000 ਸਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 2312 ਸਲੋਕ, ਗਉੜੀ,

ਸੁਲਹੀ ਖਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤਸਰਕਾਰੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੁਲਹੀ ਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਗੁਰੂਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਆਵੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੇ ਅਪਣੇ ਹੀ ਭੱਖਦੇ ਆਵੇ ਤੇ ਸੁਲਹੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਪੈਰ ਆਗਿਆ। ਘੋੜਾ ਤ੍ਰਬਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਲਹੀ ਬਲਦੇ ਆਵੇ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗਕੇ ਸੜ ਮਰਿਆ। ਇਸਲਾਮੀ

ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸੀਤਲਾਪਾਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌ ਸਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰੇ ਤੇ ਰਹੇ। ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ, ਗਹਿਰੇ ਮਿੱਠੇ ਖੂਹ ਪੁਟਵਾਏ। ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਚੇਚਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸਮੇਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹੇ। ਵਾਪਿਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਰਤੇ ਤਾਂ ਬਾਲ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਤਲਾ (ਚੇਚਕ) ਨਿਕਲ ਆਈ। ਜਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਕਾਲ, ਚੇਚਕ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਅਤੇ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਸੰਨ 1597 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਭਿਅੰਕਰ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਉਪਰੰਤ ਚੇਚਕ ਫੁੱਟ ਪਈ। ਗਲੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣਦੇ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਇਕਲੋਤੇ ਡੇੜ੍ਹ ਸਾਲ ਦੇ ਸਪੁਤ੍ਰ (ਗੁਰੂ) ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ ਲਾਹੌਰ

ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ- ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 19 ਜੂਨ ਸੰਨ 1589 ਨੂੰ ਮਉ ਪਿੰਡ ਤਹਿਸੀਲ-ਫਿਲੌਰ ਜਿ਼ਲਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਦੀ ਸਪੁਤ੍ਰੀ (ਮਾਤਾ) ਗੰਗਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਦ 19 ਜੂਨ ਸੰਨ 1595 ਨੂੰ ਵਡਾਲੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਆਪਜੀ ਦੇ ਇਕਲੋਤੇ ਸਪੁਤ੍ਰ